en  fr  de

FREPA in Poland

This country page offers an overview about developments in Poland and documents available in Polish. This page is only available in the country's language.

Pluralistyczne podejście do języków i kultur

Podejścia te różnią się od metody opierającej się na nauczaniu jednego języka lub odwołującej się do jednego kręgu kulturowego postrzeganego w oderwaniu od większej całości. Takie tradycyjne podejście popularne było w czasach stosowania metod strukturalnych  oraz „komunikatywnych”, które całkowicie odcinały się od używania w nauczaniu znanego już uczniom (pierwszego) języka.

Rozwój metodyki nauczania języków w ciągu ostatnich trzydziestu lat pozwolił na wyróżnienie czterech pluralistycznych podejść: 

Otwarcie na języki

Zgodnie z definicją otwarcia na języki stosowaną w projektach europejskich, które przyczyniły się do większej jej popularności, „otwarcie na języki” to sytuacja, w której część działań związana jest z językami zwyczajowo nienauczanymi w szkole. Co nie oznacza, że dotyczy  tylko i wyłącznie takich właśnie języków. Otwarcie na języki odnosi się również do języka używanego w szkole i do wszystkich innych języków z jakimi stykają się uczniowie w trakcie nauki. Definicja nie ogranicza się jedynie do języków „nauczanych” lecz odwołuje się  także do  wszelkich odmian języka z najbliższego otoczenia, języka jakim posługują się członkowie rodziny oraz wszelkich innych istniejących na świecie języków. Ze względu na ich znaczną liczbę – liczyć je można w  dziesiątkach - pluralistyczne podejście może wydać się zadaniem „ekstremalnym”. Otwarcie na języki zostało początkowo pomyślane jako oswojenie dzieci rozpoczynających edukację z różnorodnością językową (jak i z różnorodnością języków używanych przez nie same) w sytuacji, kiedy uczniowie pochodzą ze środowiska, w którym używa się innego języka niż język obowiązujący w szkole. „Otwarcie” miało być swoistym kursem przygotowującym do nauki w  szkole podstawowej, ale można je również postrzegać jako metodę towarzyszącą nauczaniu języków w ciągu całego cyklu edukacyjnego.

Należy również wspomnieć, że idea otwarcia na jezyki przedstawiona pod koniec lat dziewięćdziesiątych w programach Evlang i Jaling wiąże się wyraźnie z ruchem Language Awereness zainicjowanym przez E. Hawkins w wielkiej Brytanii w latach osiemdziesiątych. Dziś jednakże przyjmuje się zasadę, że otwarcie na jezyki z perspektywy Language Awereness  funkcjonuje raczej jako element większej całości. Z tego właśnie powodu zwolennicy pomysłu otwarcia na jezyki wolą definiować ten sposób podejścia do języków  poprzez stosowanie angielskiego terminu: Awakening to languages. 

Interkomprehensja 

Interkomprehensja zakłada jednoczesne rozumienie  dwóch  (lub więcej)  języków  należących  do tej samej rodziny (języki romańskie, germańskie, słowiańskie etc…). Jeden z tych języków jest już znany uczniowi, czy to jako język ojczysty, czy też jako język używany w środowisku szkolnym lub też jako każdy inny język już wcześniej poznany. Wykorzystany zostaje największy atut języków pokrewnych – czyli łatwiejsze zrozumienie podobnie brzmiących słów co ułatwia również próby wypowiadania się w  języku obcym. 

Od drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych podobne inicjatywy stały się popularne w nauczaniu dorosłych (w tym studentów) we Francji oraz w innych krajach, w których używane są języki romańskie, ale też w Niemczech, w krajach skandynawskich, a nawet w kilku regionach, których mieszkańcy posługują się językami słowiańskimi. Znaczna część tych działań wspierana była na poziomie europejskim (programy unijne). Przykłady takiego wsparcia można odnaleźć w materiałach dotyczących otwarcia na języki, ale w środowisku szkolnym zjawisko interkomprehensji nie jest jeszcze popularne.

Podejście międzykulturowe

content

Zintegrowane podejścia dydaktyczne do uczenia się wielu  języków 

Zintegrowane podejścia dydaktyczne do uczenia się wielu języków mają ułatwić uczącemu się języka obcego odnalezienie powiązań między pewnymi określonymi językami nauczanymi w szkole, zgodnie z głównym założeniem pluralistycznych  podejść,, aby wykorzystać posiadaną już wiedzę do nabywania nowej. Jako cel zdefiniowano nauczenie pierwszego języka obcego poprzez wykorzystanie znajomości języka ojczystego lub języka używanego w szkole. Następnie nabyta już wiedza wykorzystywana jest  w uczeniu się kolejnego języka obcego, nie pomijając przy tym, zwłaszcza kiedy jest on przedmiotem nauczania, rodzimego języka ucznia. W ten sposób praca może odbywać się w dwóch (nawet trzech lub czterech) językach jednocześnie.  Takie założenia prezentowane są w publikacjach E.Roulet wydanych na początku lat osiemdziesiątych. Podobne zamierzenia mieli również autorzy licznych już dziś prac odnośnie „nauczania języka niemieckiego poprzez język angielski”, oba traktowane jako języki obce (opracowania odnoszące się do języków tercjarnych). Odwołanie do tych zasad odnaleźć można częściowo w nauczaniu dwujęzycznym (lub różnojęzycznym), w którym ważne jest doszukiwanie się związków – podobieństw i różnic -  między językami, w których obywa się nauka – niezależnie od nauczanego przedmiotu.

Powszechnie wiadomo, że podejście międzykulturowe ma wpływ na dydaktykę nauczania  języków obcych, która jest bardzo zróżnicowana, ale opiera się zawsze na założeniu zakładającym odwoływanie się do zjawisk kulturowych  związanych ze  znanym już językiem, tak aby zrozumieć zjawiska kulturowe dotyczące innego kręgu kulturowego. Zalecane jest również wdrażanie strategii zmuszających do refleksji jak ułatwić kontakt osobom pochodzących z odmiennych kręgów kulturowych.